Nie każda wakacyjna pamiątka wróci z nami do domu. Sadzonki, nasiona czy owoce przywiezione spoza UE mogą zostać zatrzymane na granicy. W takiej sytuacji to podróżny ponosi koszty ich zniszczenia lub odesłania. O zasadach prawidłowego przewozu roślin przypomina unijna kampania Plant Health 4 Life.
Nielegalny przewóz roślin wiąże się nie tylko z ryzykiem utraty wakacyjnej pamiątki. – Jeśli Służba Celno-Skarbowa wykryje taki produkt w bagażu osobistym, podróżnemu może grozić kara finansowa – ostrzega Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), organizator kampanii Plant Health 4 Life. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, że przepisy obejmują znacznie więcej niż tylko egzotyczne sadzonki. Kontroli podlegają również niektóre warzywa, owoce, nasiona czy kwiaty cięte.
Legalny przewóz roślin do Polski
Każda roślina lub produkt roślinny przywożony spoza Unii Europejskiej musi posiadać świadectwo fitosanitarne wydane przez właściwe organizacje ochrony roślin w kraju pochodzenia. Dokument ten potwierdza, że produkt jest wolny od chorób i szkodników. Dodatkowo przewóz roślin przeznaczonych do sadzenia oraz niektórych owoców i warzyw wymaga zgłoszenia do granicznej kontroli fitosanitarnej. Dotyczy to m.in. papryki, bakłażanów, cytrusów oraz warzyw korzeniowych. Przepisy te dotyczą nie tylko firm importujących rośliny, ale również osób prywatnych, które chcą przywieźć do domu sadzonkę kupioną podczas wakacji lub inne roślinne pamiątki przeznaczone na własny użytek. Zgłoszenia dokonuje się za pośrednictwem systemu TRACES NT, wykorzystywanego w całej Unii Europejskiej. Kontrola fitosanitarna jest odpłatna, a jej koszt zależy od rodzaju i ilości przewożonych roślin lub produktów roślinnych. W Polsce za nadzór nad zdrowiem roślin odpowiada Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). Inspektorzy prowadzą kontrole graniczne oraz monitorują ryzyko związane z rozprzestrzenianiem się szkodników i chorób roślin. Jak podkreśla PIORiN, nawet niewielka ilość materiału roślinnego przywiezionego z zagranicy może stanowić zagrożenie dla upraw i środowiska naturalnego.
Szkodniki odpowiadają za 40% strat w uprawach żywności
Powód tych ograniczeń jest prosty. Wraz z przewożonymi nasionami, owocami czy sadzonkami mogą przemieszczać się pasażerowie na gapę – organizmy szkodliwe – patogeny, owady czy grzyby. Często są niewidoczne gołym okiem, jednak po przedostaniu się do nowego środowiska stanowią poważne zagrożenie dla lokalnych upraw, ogrodów i ekosystemów. Skala problemu jest znacząca. Według EFSA szkodniki odpowiadają za około 40% strat w światowych uprawach żywności, a globalne starty ekonomiczne sięgają około 220 miliardów dolarów rocznie. Eksperci podkreślają, że do ich rozprzestrzeniania przyczyniają się przede wszystkim rozwój handlu międzynarodowego oraz intensywny ruch turystyczny. Problem często zaczyna się od pozornie niewinnej decyzji. Do walizki trafia owoc kupiony przed odlotem, gałązka zabrana z górskiej wycieczki albo dekoracja znaleziona na lokalnym targu.
„Spoza UE” oznacza nie tylko egzotyczne kierunki
Wbrew powszechnemu przekonaniu przepisy fitosanitarne nie dotyczą wyłącznie dalekich, egzotycznych kierunków. Tymczasem obowiązują one w przypadku wszystkich państw spoza Unii Europejskiej. Organizatorzy kampanii przypominają, że wymogi fitosanitarne obejmują również rośliny importowane między innymi z Norwegii, Islandii, Wielkiej Brytanii czy Turcji.
To już ostatnia edycja kampanii Plant Health 4 Life
Plant Health 4 Life to wspólna inicjatywa Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Komisji Europejskiej oraz 33 krajów partnerskich. Tegoroczna odsłona jest czwartą i zarazem finałową edycją projektu. Jej celem jest zwiększanie świadomości na temat zdrowia roślin oraz wpływu codziennych decyzji mieszkańców Europy na środowisko, bezpieczeństwo żywnościowe i gospodarkę.
– Fundamentem Plant Health 4 Life jest przekonanie, że świadomość napędza działania. W ostatnim roku kampanii chcemy jeszcze mocniej podkreślić, że dbanie o rośliny oznacza w rzeczywistości dbanie o naturę, żywność i przyszłość – podkreśla Sylvain Giraud, kierownik Działu Zdrowia Roślin w Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności Komisji Europejskiej.
Więcej informacji na temat kampanii można znaleźć na stronie: https://www.efsa.europa.eu/pl/plh4l
Przez 18 lat redaktorka prowadząca fachowych czasopism florystycznych („Katalog Florysty”, „Florysta”, „Kwiaty do Ślubu”, „Ślubne wiązanki i dekoracje” oraz „Florystyka Funeralna”). Autorka kilku tys. artykułów i wywiadów. Pełne bio.
